Ngày 30/9/2020, trao đổi với Đất Việt về việc 11 con bò tót đang được nuôi tại Ninh Thuận do Trung tâm Ứng dụng KH&CN Lâm Đồng quản lý gầy trơ xương, một lãnh đạo Phân viên Chăn nuôi Nam Bộ cho biết, đây là sự thất bại của công trình nghiên cứu khoa học có từ 5 năm về trước.
"11 con bò tót này là đời F1 được lai giữa bố là bò tót rừng còn mẹ là bò tót nhà, tạo ra nguồn gen quý hiếm. Nếu công trình nghiên cứu thành công, có thể áp dụng nguồn gen này vào việc lai tạo ra những con bò mới cho chất lượng thương phẩm giá trị cao" - vị này cho biết.
Bản thân vị này không là người trực tiếp thực hiện đề tài, nhưng thông qua các đồng nghiệp, ông được biết, thời điểm đó Bộ NN&PTNT đã bàn giao đàn bò cho các nhà khoa học ở tỉnh Lâm Đồng nghiên cứu.
Bò tót trước và sau khi được Bộ NN&PTNT bàn giao cho các nhà khoa học Lâm Đồng nghiên cứu.
"Khi mới nhận đề tài, người nghiên cứu đưa ra những phát ngôn "có cánh" về sự thành công, tính khả thi của đề tài. Nhưng những người làm chuyên môn đều biết để dự án thành công rất khó, bởi bò tót và bò nhà có nguồn gen khác nhau khi gen của bò tót có 56 nhiễm sắc thể còn bò nhà là 60.
Nhiều công trình nghiên cứu trên thế giới về con lai giữa bò tót và bò nhà cũng đã được thực hiện từ những năm 80 của thế kỷ XX nhưng đều thất bại. Kết quả chi cho ra con lai F1 chứ không thể cho ra con lai F2" - vị này cho biết.
Sau 5 năm nghiên cứu, dự án phát triển nguồn gen quý từ 11 con bò tót mà các nhà khoa học tỉnh Lâm Đồng thực hiện đã phải dừng lại vì 5 con bò tót trong đàn này không có thai dẫn tới dự án nghiên cứu phải tạm dừng, không được cấp thêm nguồn kinh phí.
"Việc bàn giao lại 11 con bò tót này cho Vườn Quốc gia Phước Bình (Ninh Thuận) trong thời gian tới có thể chỉ đảm bảo về việc chăm sóc tiếp để phục hồi lại thể trạng của những con bò đã từng đem lại nhiều kỳ vọng còn khả năng thành công như mong đợi hay không thì khó có thể nói trước được" - vị này cho biết.
Trong ngày 30/9/2020, ông Nguyễn Công Vân, giám đốc Vườn Quốc gia Phước Bình cho biết, trong tháng 10/2020 đơn vị sẽ nhận lại 11 con bò tót này từ Trung tâm Ứng dụng KH&CN Lâm Đồng nhưng không rõ cụ thể là thời gian nào.
Ông Vân nói: "Bầy bò tót lai này hiện đang bị suy kiệt nặng vì một thời gian dài không được chăm sóc đầy đủ, không trách nhiệm. Chúng tôi mong được nhận bầy bò tót lai càng sớm càng tốt. Với khả năng của Vườn Quốc gia Phước Bình, tôi khẳng định sẽ cứu được bầy bò này, phục hồi sinh lực như thuở ban đầu.
Con bò tót rừng giao phối với bò nhà cho ra 11 con lai mà Trung tâm Ứng dụng KH&CN Lâm Đồng đang quản lý.
Chúng tôi đã tính toán rất kỹ các khẩu phần thức ăn tinh, thô, xanh để đảm bảo, kể cả đồng cỏ để đảm bảo nguồn cỏ và tiền chi phí chăm sóc thuê bên ngoài, gồm cả chăm sóc y tế. Dự trù mỗi tháng cần khoảng 100 triệu đồng, tôi cam đoan 5 - 6 tháng là phục hồi gần như nguyên trạng".
Theo ông Vân, khi biết được thông tin đàn bò tót bị gầy trơ xương trước ngày bản giao, bản thân ông đã rất bức xúc.
"Chúng tôi mới bỏ tiền túi ra gần 7 triệu để mua cám thúc cho bò. Nhưng cái đó chỉ hạn hẹp trong phần khả năng của mình, rất là đau xót. Nguồn kinh phí cơ bản vẫn phải là của nhà nước.
Vườn Quốc gia Phước Bình và Sở KH&CN Ninh Thuận đã làm công văn gửi UBND tỉnh Ninh Thuận xin nguồn kinh phí dự phòng của tỉnh để chăm sóc bầy bò, đang chờ tỉnh trả lời.
Cho đến nay chưa lai tạo được F2, nhưng điều đó không phủ nhận được bầy bò tót lai này là nguồn gien cực kỳ quý hiếm. Sự kỳ thú của tự nhiên, kết đôi giữa bò tót và bò nhà không dễ gì lặp lại.
Nguồn gien của bầy bò tót lai này là vốn quý cho các nhà khoa học quan tâm nghiên cứu, đã là nguồn gien quý thì nhất định phải khai thác, lưu giữ.
Nhưng việc nghiên cứu này nằm ngoài tầm tay của chúng tôi, phải có các nhà khoa học vào cuộc, như về sinh học phân tử, phân tích nhiễm sắc thể… Viện chăn nuôi của Bộ NN&PTNT, một số tổ chức bảo tồn thiên nhiên cũng gọi trao đổi hỗ trợ, muốn hỗ trợ bước đầu cho đàn bò. Chúng tôi rất hy vọng" - ông Vân cho hay.
PGS.TS Lê Xuân Thám nguyên Giám đốc Sở KHCN Lâm Đồng– ảnh: Trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng
PGS.TS Lê Xuân Thám, chủ nhiệm Dự án hôm qua xuất hiện trên báo nói thế này: Chưa thể nói gì về kết quả nghiên cứu còn nhiều vấn đề phức tạp, cần chờ thêm các dự án tiếp theo.
Ông Thám, tỉnh queo, đại ý: đề tài do ông chủ nhiệm đã kết thúc cả năm rồi, và nay, ông không còn liên quan gì trong việc quản lý, chăm sóc nữa.
Nguồn gen quý hiếm
Đề tài cấp nhà nước “Khai thác và phát triển nguồn gen bò tót quý hiếm tại vùng rừng giáp ranh ba tỉnh Ninh Thuận - Lâm Đồng - Khánh Hòa” do Tiến sĩ Lê Xuân Thám, nguyên Giám đốc Sở KHCN Lâm Đồng làm chủ nhiệm, triển khai nghiên cứu từ năm 2016, với kỳ vọng sẽ lai thành công bò tót F2, F3 để nhân rộng nguồn gen, giúp cải thiện chất lượng đàn bò nhà về khả năng cho thịt và chất lượng thịt; hướng tới xây dựng thương hiệu bò tót lai của ngành chăn nuôi tỉnh Ninh Thuận và cả nước.
Để thực hiện đề tài, phía dự án đã mua từ người dân 5 con bò F1 đực và 5 con F1 cái để nuôi gần vùng rừng đệm của Vườn quốc gia Phước Bình. Các nhà khoa học nghiên cứu lai tạo bò thế hệ F2 bằng cách cho lai giữa bò đực F1 với bò cái F1; giữa bò đực F1 với bò cái Brahman, bò Red Angus và giữa bò cái F1 với con đực giống khác theo cách giao phối tự nhiên.
Tuy nhiên, đến nay những con bò cái F1 của dự án vẫn chưa sinh sản. Trong khi đó, một con đực F1 thoát đàn ra giao phối với bò cái của người dân địa phương đã cho ra đời một con lai F2. Dự án đã mua con F2 này đưa vào nuôi trong trại thực nghiệm.
Ngọc Vân
Nguồn: Báo ĐẤT VIỆT
© 2026 | Tạp chí NƯỚC ĐỨC
